Veel makers hopen op een geruststellend antwoord. Dat ga ik niet geven.
Ja, let op. AI komt niet “ooit misschien nog een keer”. AI is er al, wordt sneller, goedkoper en beter ingebouwd in workflows, en zorgt nu al voor verschuivingen in werk, ook in de creatieve en redactionele beroepen. Tegelijk is het te simpel om daar meteen van te maken dat het vak verdwijnt. Dat is niet wat de trend nu laat zien.
Wat wél gebeurt: taken veranderen, verantwoordelijkheden verschuiven, en de vraag waar je als maker echt waarde toevoegt wordt ineens een stuk harder gesteld.
De eerlijke stand van zaken
De grote internationale instituten zitten opvallend dicht bij elkaar. Het IMF schrijft dat bijna 40% van de banen wereldwijd aan AI-gedreven verandering blootstaat. Het World Economic Forum meldt dat 40% van de werkgevers verwacht personeel af te bouwen waar AI taken kan automatiseren, terwijl tegelijk grootschalige bijscholing en nieuwe AI-vaardigheden nodig worden. De ILO zegt niet: “alles wordt vervangen”, maar wel dat een kwart van alle banen wereldwijd geraakt kan worden door generatieve AI, waarbij het vaker gaat om transformatie van taken dan om volledige automatisering van complete functies.
Dat is precies de nuance die vaak ontbreekt in het debat. Mensen praten over banen alsof die uit één blok bestaan. Maar banen zijn stapels taken. En AI vreet zich niet in één keer door een vak heen. AI begint bij het voorspelbare deel. Bij het repeteerbare deel. Bij het deel waar structuur belangrijker is dan smaak. Bij het deel waar snelheid belangrijker is dan frictie. Dáár zit de eerste klap. Die klap is voor sommige functies al merkbaar. Voor andere nog niet.
Waarom juist creatives niet achterover kunnen leunen
Er is een hardnekkige mythe dat creatief werk automatisch veilig is, omdat creativiteit iets menselijks is. Dat is te comfortabel.
Generatieve AI is juist sterk in werk dat lang als “creatief” werd gezien, maar in de praktijk voor een groot deel bestond uit combineren, herformuleren, structureren, versnellen en varianten produceren. Denk aan eerste scriptversies, synopsisvarianten, pitchteksten, beeldrichtingen, social edits, transcripties, ondertiteling, vertalingen, researchsamenvattingen, logging, metadata, tagging, dubbing en versies voor meerdere platformen.
Nieuwsorganisaties gebruiken AI inmiddels steeds vaker voor productie, distributie, transcriptie, vertaling en search. In de journalistiek beschrijft het Reuters Institute 2026 expliciet dat AI niet meer alleen een speeltje is, maar steeds meer onderdeel wordt van newsroom-infrastructuur en distributie.
Ook in film en televisie zie je dat de discussie voorbij het experimentele stadium is. Reuters liet op 04-04-2026 zien dat in India AI al op grote schaal wordt ingezet voor volledige AI-films, AI-dubbing, recuts van bestaande films en forse kosten- en tijdbesparingen.
Een andere Reuters-reportage uit februari 2026 liet zien dat in Hollywood inmiddels complete opleidingen ontstaan om makers te herscholen richting AI-gestuurde productie. Dat zijn geen hobbyprojecten meer. Dat zijn vroege signalen van een industrie die zijn gereedschapskist aan het verbouwen is.
Dus nee, “ik ben creatief dus ik ben veilig” is geen strategie. Dat is hopen dat de golf jou overslaat.
Wat AI wél goed kan
AI is bijzonder goed in patroonherkenning, synthetiseren, structureren en het versnellen van werk dat anders uren aan handjes kost.
Stanford HAI rapporteerde in 2025 dat 78% van de organisaties al AI gebruikte, tegenover 55% een jaar eerder, en dat onderzoek steeds vaker productiviteitswinst laat zien. Dat verklaart meteen waarom deze technologie zo snel ingebouwd wordt: niet omdat alles magisch beter wordt, maar omdat genoeg processen “goed genoeg” sneller, goedkoper en schaalbaarder kunnen.
Voor ons creatieve vak betekent dat iets ongemakkelijks. Een flink deel van wat lang werd verkocht als vakmanschap, blijkt in de praktijk voor opdrachtgevers vooral waardevol omdat het tijd kostte, zeldzaam was of specialistische softwarekennis vereiste. Zodra een model dat stuk sneller doet, valt de romantiek weg en blijft de vraag over: was dit echt creatief onderscheidend werk, of vooral productiewerk met een creatief sausje?
Dat klinkt harder dan het bedoeld is. Maar het is wel precies de vraag die AI op tafel legt.
Wat AI níét goed kan, of in elk geval nog niet overtuigend
Hier wordt het interessant. Want de angst is vaak te groot aan de ene kant, en de onderschatting ook.
AI kan stijl benaderen. AI kan emotie nabootsen in taal en beeld. AI kan verrassend bruikbare eerste versies produceren. Maar dat is niet hetzelfde als voelen wat ergens echt op het spel staat. Niet hetzelfde als moreel gewicht aanvoelen. Niet hetzelfde als een scène precies te lang laten staan omdat de pijn anders niet landt. Niet hetzelfde als iets nieuws maken dat niet uit waarschijnlijkheid komt, maar uit lef, smaak, ervaring, timing en frictie. Onderzoek uit 2025 laat bovendien een belangrijk patroon zien: in meta-analyses is geen hard empirisch bewijs gevonden dat generatieve AI mensen inmiddels heeft voorbijgestreefd in creatieve ideeontwikkeling, en ander werk laat zien dat breed gebruik van LLM’s juist de collectieve diversiteit van ideeën kan verkleinen.
Dat laatste vind ik misschien nog wel belangrijker dan de vraag of AI “creatief” kan lijken. Want daar zit het echte risico. Niet alleen dat AI iets maakt. Maar dat heel veel mensen met AI ongeveer dezelfde kant op gaan denken. Zelfde ritme. Zelfde structuren. Zelfde soort oplossingen. Zelfde soort beeldtaal. Dan krijg je geen explosie van vernieuwing, maar een snel opschaalbare middelmaat met een glanzend randje.
En laat dat nou precies de plek zijn waar menselijke makers nog steeds het verschil maken: in afwijking, in timing, in toon, in ongemak, in het onverwachte, in het besluit om níét de meest voor de hand liggende route te nemen.
Het echte gevaar is niet alleen baanverlies
De primaire discussie gaat over vervangen. De interessantere discussie gaat over verschuiven.
De grootste verandering zit waarschijnlijk niet in “de editor verdwijnt” of “de creative verdwijnt”, maar in het feit dat het midden van veel functies wordt uitgehold.
Eerst verdwijnen de voorbereidende taken. Daarna een deel van de productietaken. Daarna schuift de waarde omhoog naar mensen die systemen ontwerpen, keuzes maken, kwaliteit kunnen beoordelen, richting kunnen geven en verantwoordelijkheid durven nemen. Dat patroon zie je terug in de manier waarop het WEF de arbeidsmarkt beschrijft: naast automatisering neemt de vraag naar AI-vaardigheden toe, maar blijven ook menselijke vaardigheden als analytisch denken, veerkracht, leiderschap, samenwerking en creative thinking belangrijk.
Voor de media is dat nog scherper. Als AI transcripties, vertalingen, rough cuts, search, samenvattingen, versies en distributie helpt versnellen, dan verschuift de waarde van “kun jij het maken?” naar “weet jij wat er gemaakt moet worden, en waarom?”
Reuters en het Reuters Institute voorspellen dat AI-adoptie in nieuwsproductie in 2026 niet alleen zal toenemen, maar ook een bredere strijd om onderscheiding zal aanwakkeren. Dit is geen bijzaak, maar de kern van de zaak. Naarmate de productie meer commodity wordt, wordt onderscheid steeds belangrijker.
En ja, dat gaat banen raken
Laten we daar niet omheen draaien. Natuurlijk gaat dit banen raken.
Niet elk bedrijf zal AI gebruiken om mensen beter te maken. Een deel zal AI gebruiken om mensen te schrappen.
Het WEF zegt dat ook vrij open: een aanzienlijk deel van de werkgevers verwacht personeelsreductie op taken die automatiseerbaar zijn. En juist junior werk, instapwerk en werk dat bestaat uit veel repeteerbare cognitieve handelingen staat onder druk. Dat maakt deze overgang extra verraderlijk, want veel vakken worden van onderaf aangevreten. De ladder wordt smaller voordat de top echt geraakt wordt.
Daar zit ook een cultureel probleem onder. Een vak leert zichzelf meestal via assistentwerk, via meters maken, via eerst veel productie draaien en pas later scherper worden in keuzes. Als AI precies dat instapwerk opvreet, moet de sector ook opnieuw nadenken over hoe mensen nog goed worden. Anders houden we straks alleen mensen over die AI kunnen aansturen, maar nooit echt geleerd hebben waarom iets werkt.
Dat punt wordt nog te weinig serieus genomen.
Waarom ik tóch niet geloof dat “ons vak verdwijnt”
Omdat mensen verhalen niet consumeren als spreadsheet.
Hoeveel AI ook kan structureren, optimaliseren en produceren, uiteindelijk reageren mensen nog steeds op spanning, empathie, conflict, ritme, misleiding, onthulling, herkenning, ironie, schaamte, verlangen, timing. Met andere woorden: op menselijke ervaring. AI kan daar statistisch heel dichtbij komen. Maar “heel dichtbij” is in creatief werk vaak niet genoeg. Het verschil tussen prima en raak is juist vaak het ongrijpbare stuk. Dat ene besluit. Dat ene frame. Dat ene moment van terughoudendheid. Dat ene detail dat niet in de prompt zat, maar uit levenservaring kwam.
Daarom geloof ik niet in de conclusie dat AI het creatieve vak simpelweg overneemt. Ik geloof wel in een veel vervelender conclusie: het vak blijft, maar het wordt strenger. Minder mensen zullen lang kunnen teren op routine, op softwarekennis alleen of op output draaien. De lat verschuift van uitvoeren naar begrijpen.
Wat je nú moet doen
Niet in paniek raken. Wel in beweging komen.
Wie nu nog denkt dat AI vooral iets is voor technerds, loopt achter. Wie denkt dat je het alleen maar even “moet gebruiken als tooltje”, onderschat het ook. Dit is gereedschap, infrastructuur én machtsverschuiving tegelijk. Je moet dus drie dingen tegelijk doen.
Ten eerste: leer ermee werken. Niet oppervlakkig, maar echt. Begrijp waar het sterk in is. Begrijp hoe je ermee kunt versnellen. Begrijp waar de output betrouwbaar genoeg is en waar niet. De grootste fout is niet dat je door AI vervangen wordt. De grootste fout is dat iemand anders AI beter inzet dan jij. Dat zie je nu al terug in sectoren waar productiewinst en schaalbaarheid zwaar wegen.
Ten tweede: ontwikkel een scherper eigen oordeel. Juist omdat AI je kan helpen met varianten en structuur, wordt jouw waarde minder: “ik kan iets maken”, en meer: “ik weet welke versie klopt”. Dat vraagt smaak. Context. Begrip van publiek. En de bereidheid om soms tegen de efficiënte route in te gaan.
Ten derde: kijk ook naar de gevaren. Niet alleen juridisch of ethisch, maar inhoudelijk. Bias. Hallucinaties. auteurschap. Afhankelijkheid. En misschien nog wel de grootste: stilistische vervlakking. De verleiding om te gaan denken in gemiddelde output. Om het ruwe, rare, onhandige, eigen en nieuwe eruit te polijsten omdat het model iets gladders voorstelt. Die verleiding is groot. En precies daar verlies je als maker je waarde.
De AI trein is vertrokken…
Dus: wordt je werk overgenomen door AI?
Ja, gedeeltelijk. Meer dan veel mensen hopen. Sneller dan veel mensen denken.
Maar niet op de simpele manier waar de angstverhalen van leven. Niet als: knop aan, creative uit. Eerder als dit: AI neemt eerst het werk over dat op patronen draait. Daarna verschuift de waarde naar mensen die richting geven, keuzes durven maken en echt begrijpen wat een verhaal, format of beeld nodig heeft. Wie alleen uitvoert, krijgt het zwaar. Wie ziet, voelt, weegt en ontwerpt, houdt terrein.
Dat is geen geruststellende boodschap. Maar wel een bruikbare.
De AI-trein komt niet meer aanrollen. Die staat al op het perron. De vraag is niet of je instapt. De vraag is of je nog weet waarom jij in die wagon hoort.
